*MAGTANIM AY DI BIRO......

Sa elementary pami sa akong mga ate, kada bakasyon mouli jud mi sa bukid. Wala man mi lingaw diri sa syudad unya gasto pud kaayo sa pagkaon. Kon adto sa bukid, adunay mga tinanum akong lola nga mga utanon (kamunggay, alagbate, bago, kalabasa) , mga lagutmun (kamote, kamunting kahoy, saging)...so libre tanan.
Kasagaran sa among duwaon mao ang bato lata, slipper game, doctor wakwak (help us), abat.abat, dakop.dakop, vics o biks (ambot unsay spelling ana), chinese garter, luksong tinik, jolen, dampa pa jud pero ang the best sa tanan mao ang duwa nga mka pataas sa tingog ang syaaaaaaaaaattttoooooooooong!!!!!!! Alegre kaayo ning mga duwa.a labi na kon ang among mga silingan nga bata pa pud atong mga higayona manong sa amo.a bahalag pwerteng inita. Kasagaran mga lalake ang moduwa og jolen pero wala ko papildi. Nakahinumdum ko sa una nga naabot og 50pcs. akong jolen...lain2x og color. Sa sige nako og tan.aw akong mga ig.agaw nga lalake nga sigeg duwa nakat.on ko. Hantod nga apil nako sa ilang duwa. Unsahay maka.syomoy ko unsahay pildi jud.
Sa laing bahin, kon maatol og tignanum og mais inig bakasyon, patabangon mi sa among lola og pananum. Sa dili pami muadto sa umahan, magsul.ob jud mi og jacket og karsones para naay proteksyon sa init unya magsul.ob dayon mi sa kawo nga buli. amo dayong itangkil sa among kilid ang bayanan nga gisudlan sa mga linubo nga mais...sa dili pami magsugod aduna pami meeting with my lola...."inig tanum ninyo, magtagsa mo og linya nga inagi.an sa daro (ni tatay Doming), unya tulo o upat ka lugas ang ihulog sa yuta kada usa ka lakang dayon tabonan sa yuta ang mga lugas pinaagi sa among tiil"....inig humam sa among meeting maglumbaanay dayon mi og panagan padung sa among area of responsibility....(sosyal...hehehehe...char)..... bisag kapoy ang magtanum og mais, lingaw gihapon mi sa akong mga ate kay maglumbaanay man mi. Ang mapildi maoy modala pauli sa galloon nga gisudlan og imnunun nga tubig og sa balunan nga gisudlan sa pani.udto.....Ang naka samot ka.alegre pa jud kay unsahay magtaligsik, nya dili man pwede magpa.ulan kon gikan nainitan mao na nga among dali.dalion og tanum haron jud mahuman.....Kon pila ka lugas nga mais ang among makumkum gikan sa sudlanan sa linubong mais, mao pud among isabwang sa yuta...
Inig uli sa amo, kon mangutana among lola kon among natarong og tanum, dayon mig tinan.away og pahiyom..."oo la..tulo og upat ka lugas ra jud among ibutang unya amo jud nahuman tanan"...Malipay pud akong lola sa among lola kay nahuman gud.
Pipila ka semana ang mulabay, magsugod na og panubo ang gitanum....musuroy dayon akong lola sa umahan para mag.inspection sa among gitanum....diha dayon niya mahibaw.an nga adunay mga tapok nga may walo, siyam, pulo o kinsi ka gagmayng mais ang mitubo. Mao kini ang makapasawot sa punuan og labi na sa mahimong bunga niini. Inig uli sa akong lola gikan sa uma....iya dayon ming pangasab.an...hehehehehehhehe...ka piso ming tulo....


What is the value of the story?mao kini......"What you sow....you reap"........(literal jud kaayo noh pero pde ra man, wala man pud but.anay).......sige next time napud

*PILDI ANG MAGLAGOT

Lima mi ka managsuon.....tulo ka baye og duha ka lake...sugod sa kinamagwangan nga si Sheila (shing), Louela (weng), Loresa (lory o bagyong loring), Sherlouie (sherlou) og ang among kinamanghuran nga si Ranilo (ranny)....
Sa managsuon naa jud na ang komedyahay, sungugay, sawayay hantud mag.away..... mao ni ang among kasagarang sungog sa una....para kang shing "aah year of the goat....kanding....kandingon way kaligo"....weng "kaw year of the chicken....magpagukod jud...pa cute2x para ibigin".....lory "imo jud year of the pig....baboy...anay og butakal baho og hugawan".... sherlouie "ikaw jud year of the tiger....isog mana ang tiger pero bayot lagi ka"... ranilo "imo kay year of the snake....maldito....angay kaayo nimo".......unsahay mag.sinawayay pud mi sama ani, "ikaw kay bakang, lasbi ikaw kay sip.unon, ikaw jud kulot og kalkag ang buhok (ungoooo), labaw naka pislat, nya ikaw lagum og tangkag".............Mao kini ang sungog og saway namo sa usag.usa. Binata kaayo pero kon imo gyung sabton og hinuklugan, makapatandog jud sa usag.usa kanamo dili kay kini kataw.anan o binuang lang kon dili nakapasakit sa among balati.an kay lagi unconciously kaning klaseha sa sungog nagpabilin sa among alimpatakan.
You may not agree with me pero unsahay ang uban natong mga binuang may gamayng sagol nga tinuod. Kon ikaw ang gisungog dili nimo malikayan nga mosanting sa imong panghuna2x nga sakit pud d i.
Sa akong bahin, kon makadungog gani ko sa akong mga kaila o mga amiga/amigo nga mag.istorya unya marelate ang ilang gihisgutan sa akong pirmi madungog nga sungog o saway sa akong mga igsuon, mo santip dayon sa akong huna2x nga basing ako ang gipadungog.dungog.....maka.ingon siguro mo nga OA ra kaayo ka or paranoid ra jud ka...pero mao jud na akong unsahay mahuna.hunaan. Namasin ko nga basing mao pud ni ang gibati sa uban...Sa ingon ani nga sitwasyon, akong nakita ang dakong responsibilidad sa atong mga ginikanan sa pagpasabot sa ilang mga anak nga dili maayo ang magsungogay o magsawayay hilabi ka kon kini maoy hinungdan sa panag.away. Basin mao kini ang rason ngano walay confidence ang usa ka bata nga malagmit mglisod siya og recover unya maka.apiktar sa iyang pagdako...pagpakig.halubilo sa uban...this might not be true to all kay naay uban nga dili jud big deal nila pero daghang mga tawo nga sensitibo kaayo.
Nanghinaot ko nga sa inyong pagbasa ani inyong nasabtan kon unsa jud ang akong buot ipa.ibot....wala siguro kaayo natarong nako og type o ba kaha wala natarong og pahiluna ang unsay dapat nako ipa.abot ninyo pero bisag gamay nanghinaot ko nga aduna moy gamayng nakat.unan....

*HAPPY BIRTHDAY TO YOUUUUUU!!!!!!!

Karong adlawa jud ang Birthday sa akong ate Sheila.....tiguwang na jud....hehehehehehh. anha man jud ta tanan padung....
Lami kaayo ang atong pamati basta atong adlaw kay espisyal jud ta sa tanan.........sama diri sa amo basta naay magbirthday....bisag pwerte pang sayoha sa buntag pugson jud kag pukaw haron makagreet og "happy birthday", duka pa kaayo gud....hagkan pami sa akong papa nga ha.it kaayo og bungot....unya hikugon dayon ang manok sa among atubangan dayon krusan sa mitulo nga dugo ang among halapad nga agtang....di pwerteng klaroha nuon nga ga.birthday mi....sa tibuok adlaw halos dili ka suguon (ampay pud nako)......inig pakals na, tagaan pa jud ka sa paa sa manok nga pwerteng daku.a dili gani mahurot bisag lami kay busog naman jud...conscious bya ko sa akong figure o pigyor (char ra ni ha).....
Kada birthday dili jud na mawala ang manok labi na kanang sinabwan kay ang akong lola naa may mga binuhi.....makahinumdum lang ko nga kada alas singko sa buntag mangurok na siya sa mga manok....maglumbaanay dayon nig panugpa dayon tapok sa iyang atubangan, naghinamhinam sa mga lugas sa mais nga isabwag sa ilang atubangan....................aside sa manok naa poy pancit kay makataas kuno sa kinabuhi....daug na....paresan dayon og cokes (daghan man gud mao naay s)....pero bisag ginagmay ra malipayon nami. Basta magbirthday ko ganahan jud ko adto sa bukid kay naa ang tanan apil akong lola unya bisag magsya.ok pami walay maistorbo.
Anyway....sa tanang nagbirthday karong adlawa....
HAPPY BIRTHDAY......LIFE IS SO SHORT SO ENJOY.........
SMILE AND FEEEEEEEEL GOOOOOOOOD!!!!!!!!!!1

*SA BATA PA KO

Sa nag idad pa kog 6 gipaeskwela ko sa akong mga ginikanan sa Bogo Elementary School didto sa among probinsya.....gisagol ko sa mga grade 1 pero visitor ang tawag nako ato. sa duwa pana flower ra ko.....pero ingon sila nakakuhaman kuno ko sa leksyon sa among ma'am nga si ma'am Esther mao gi grade 1 nalang jud ko bisag 6 pa.......pagka syite anyos nako nibalhin nako diri sa syudad. imbis grade 2 na unta ko gipabalik ko og grade 1 kay 7 paman daw....
Lahi ra jud sa syudad og sa bukid.....akong bawon nga kwarta kay peso unsahay kon naay kwarta si mama.....unya inig uli namo gikan sa eskwelahan mglakaw rami pero lingaw kaayo mi kay kon naay 25 centavos nga nahabilin sa among kwarta ipalit dayon namo og ice....among dugmukon unya ugum.ugumon (murag candy bah).......og kon nahutdan na og ice...mopalit lang mi og tira.tira kay bisag mamilit ni sa among alingagngag pwerte man pong lamia.......kon wala pud mi kwarta iyahay mig padaplin sa akong mga barkada manhinaot nga naay tagak nga lahing nga lubi...kon maswertehan among puniton og among tabangan og lambos sa bato hantod mangligsit ang unod nga lami ingkit.ingkiton samtang manlakaw mi pauli........kon wala juy lain mahimo maglubaanay mig panagan agi sa hawan nga kalsada padong uli hangtud maglisngag ang duha ka bangag sa among ilong
Diri sa syudad.....inig pauli magsakay jud og jeep....sabakon ko kay ang plete sakto ra sa akong duha ka ate....sa kakapoy og huwat nga maabot mi sa amoa makatulog jud ko pirmi hasta akong mga ate....inig mata iyahay lang og pamahid sa mitulong laway......makahinumdum lang ko nga pukawon mi og mga kauban namong pasahero kay basin kuno nalapas nami sa amoa... inig human og tubag nga layo pa amo...matulog dayo og balik......hehehheeheheheeh.........panagsa ra ko mkapalit og makaon inig uli kay mahal naman og mga baligya dili pareha sa bukid......pwerte pud kaayong daghanang jeep dili pwede magdagan.dagan sa kalsada....
Daghan kaayo ang kalahian nga ako mismo naglisod og adjust.....mao unsahay ganahan kaayo ko mouli sa amo......mingaw ko akong akong mama labi na sa akong lola kay kon molakaw to siya bisag asa ako jud iya paubanon kay wala kunoy plete unya dili mo reklamo.....mingaw pud ko sa akong mga barkada....pero sa kadugayan nakaya raman
Ganahan jud ko sa bukid....pero nagpasalamt pud ko sa akong mga ginikanan nga ila ming gipa.eskwela diri sa syudad.....bisag naputos mi sa utang nahuman jud mi..... sa pagkakaron ang amo nalang kinamanghuran ang nag.eskwela.....dili mi maka trabaho kon wala pami nila paeskwelaha....
Basta dili jud nako kalimtan asa ko gikan......hehehehhehehe.... sa liking kawayan....

*CORRECT ME IF IM WRONG (HHHHMMMMM)

Sa kadaghang mga taga laing nasud nga misakop sa Pilipinas, daghan kaayo tag nakat.unan. Sama sa mga pinulungang español og english....miski ang wala ka.eskwela naa juy gamay nga español o english nga malitok....sama sa iho og iha....donya o donyo aw don d i.....pero daghan jud sa english sama ani......"ako man to gi.txtcan" (txtsan), "sure ka? txtki kuno og balik" (txtsi), "mao naah ron sige man og tik.tik gud, hagbong nuon" (txt.txt), "didto mi sa clinic, nagpa.indection" (injection), "didto pud mi sa hospital nagpa.xtray" (x-ray)......."papalita ko og colgate nga close-up dai", "balig singko nga pan ako dong.....unsay pares mam?.....cokes lang dong, kanang bugnaw ha", ......diba the best! at least naningkamot pero kita nga nakahibalo sa ilang sayop wala lang nanumbaling nga sila makorehian.....pwerte hinuong agik.ik og katawa o dili musakay pa........mgsure ta ani......

*GENIUNE HEART

Maestra man jud ko sa usa ka unibersidad diri sa cebu, kada tuig lain.laing klase sa mga estudyante ang akong makauban. Physical Education and Health akong gitudlo. Naay sayaw2x, naay mga ball games og mag.istorya pud mi mahitunod sa kahimsog.

Kasagaran sa mga estudyante mga kwartahan jud, ang titser ray dili. Kong naa may mga buotan, naa poy pwerte kaki.at og kabadlungon. Kapoy jud mag.maestra...sige lang ta og pamadlong...mahurot pa ang tingog og inistorya pun.an pa sa mga kisaw sa klase. Unsahay alegre ang klase, unsahay pwerteng laaya hilabi na kon ang topic pwerte jung boringa. Bisag unsa.on nakog paningkamot nga ma.alegre haron maminaw...dili jud madala. Naay dali makasabot pero naa poy dugay. Makahinumdum lang ko sa estudyante pako nga unsahay dugay pud bya ko mkasabot labi na kong duka na kaayo og lisod jud ang leksyon sabton.

Ang nakanindot lang gyud sa usa ka maestra...bisag asa ka adto daghan ang managad "hi miss"....."musta na miss?"sa bag.o pako gud murag mauwaw pako tawgon og mam pero karon proud pud ko kay mkahinumdum jud d i sila.......ang mas nindot pa jud kay bisag kadtong mga estudyanteng hilabihan ka badlungon..ma babaye o ma lalake....walay makatupong sa ka ki.at nga akong gi.bali2x og kasaba sa akong kasapot mao pa jud ang kusog managad...bisag pwerte pa niyang layu.a mosinggit lang jud para makatagad lang.....ang uban pa to molikay na...motipas og laing agi.anan....mao ning klase sa mga bata nga walay pagdumot....genuine heart jud ba!!!!!

*TO THE LEFT...TO THE LEFT....TO THE RIGHT....TO THE RIGHT

Kada buntag, matag Lunes hangtud sa Byernes mo mata jud ko og sayo kay naa may trabaho. Lami kaayo iligog sayo sa buntag labi na gyud kon ang akong pagkatulog halabihan gyong nindota. Human og ligo dritso dayon og ilis sa akong uniporme, pa.gwapa ginagmay og dayog bitbit sa akong bag. Wala jud koy kan.anay kay nagsalig nga daghan og baligya sa eskwelahan. Sa dili pa ko maabot sa atanganan og jeepney, mopaso pa akong beauty og mga baytsingko ka metros.

Inig abot nako sa atanganan adto jud ko mopara sa jeep nga luag.luag pa haron makapahimutang ko og lingkod....inig abot sa unahan daghan pa og hunong hunong hantod mapuno ang jeep.....pero ang nakapaetz unsahay hilabi na kon adunay kondoktor ang driver bisag pwerte nang punua, pahunungon pa jud ang jeep para pasakyon ang nipara og ipapasok jud sa pwerteng huota nga lingkuranan kay kuno lagi ang jeep 7, 8, or 9 seaters. "Ato lang sikit-sikitan...diris wala bi...diri sa tuo"...mao kini ang kasagaran litokon sa mga kondoktor.
Kadaghanan sa mga pasahero magyawyaw jud, dili lang sa kahuot og dili sa kaalimuot. Ang uban maybitay pa intawon ang pikas lubot kay ang usa ra ang nakalingkod. Mabawo intawon og pang.gunit haron dili matagak.

Kon akoy pasulti.on dili lalim ang kahimtang anang mga pasahero nga dili ka lingkod og tarong kay ako mismo nakasuway niana....magkurog ang imong unod og pinugong haron dili lang jud mahagbong sa lingkoranan.....madala pa gani sa oras muna.og jud ko sa jeep. Insakto ko og i.plete unya dili lang ko ka lingkod og tarong? dili mahimo.....pero kon gadali jud labi na kon hapit na ma.late musukol nalang.......Usa pud sa maka patingkag sa akong dugan mao ang kasaba sa kondoktor....magsige og pani.ngil sa plete bisag taud-taud pakang nakasakay. Lami kaayo ipamukong sa akong kasapot.........pero wala koy mahimo kay matud pa nila "pildi ang maglagot".

....og kon buot jud natong hunahuna.on "they are just doing their job".......hehhehehhehe. Kita nalang ang mosabot kay mao man ilang pangita.......Kita kaha, are we doing our job well?